KHRIH CU ZIANGKIM ASI

 

               20.    'KHRIH CU ZIANGKIM A SI'

                                                                                    'Khrih cu ziangkim a si' (Kol. 3:11)

 

Kan thuhmahruai ih ka hmanmi Bible bungcang hi thu tawite le theih awlsam a si nan hihin thil tampi in hmuh ter. Paul ih simmi, 'Kei ka hrangah nun hi Bawi Khrih a si', 'a tu ih ka nun hi keimah ka si lo, asinan Khrih ka sungah a nung sawn a si', hi pawl bang in kan cangthlan hin falzet in san thukpi a nei (Phi. 1:21; Kal 2:20).

               Himi tongfang pathum hi khristian hram toh awknak le sinak ciah a si. Hivek hin kan  thinlung sungten kan sim thei ve ahcun kan thlarau umtudan cu a dik tinak a si. Cuti a si lo ahcun tampi zir ding kan nei lai ti thei mei ding kan si. Ka casiar tu pawl hnenah 'Khrih cu ziangti vekin ziangkim a si' ti ka run tarlang ding. Cule, ca an siar vekin ninetabik thuthenak ni ah mah le mah bum aw in an um lo nak dingah le an mah le an mah an cek fel awk nak dingah thu mal te ka sut duh. Ka cabu nganmi hi hivek Bible bungcang thupi zet thawn cemter ding ka rak tum hrim hrim mi a si. Khrih cu khristian sakhua nak hmuh theih a hramthawk nak le zirh awknak le a tak ih nunpi dingah a hrampi a si.  Thiamcoternak le thianternak ciangzet in kan theih thei nak dingah Khrih thu cu kan theih hmaisak a tul a si.  Zokhal, Khrih cu a sinak vekin a umnak hmun a pek lo ahcun thianhlimnak ah a thangso thei dah lo ding.  Ka cabu ka ngan thawk lam ah sual thu thawn ka thawk ih Khrih thu thawn ka cem ter ding.

 

            1.         Pathian rorel nak ah Khrih cu ziangkim a si.

            A hmaisa ah Pathian in milai thawn pehpar in ro a rel ih khua a khan tikah Khrih cu ziangkim a si, ti thei hmaisa uhsi.

            (a)        Khuahlan ah hi leilungpi hi sersiam a rak si hrih lo can a um.  Tlang pawl hi an hak remrem, tipi thuanthum pawl hi an kau zet, van ih arsi pawl khi an tam zet, a sinan, hi pawl hmuahhmuah hi sersiam an si hrih lo caan a um.  Cun, milai pawl khal hi tu ah cun thuruat thiam zet le fim zet vek an bang nan sersiam an si hrih lo caan a um.

 

                        Culai ah teh Khrih cu khui ah saw a rak um ?

            Cuti lai khalah, Khrih cu 'Pathian thawn a rak um' ih 'Pathian a rak si',  'Pathian thawn an bang aw'  (John 1:1; Phi. 2:6).  Cuti lai khalah 'Pa ih fa duhtak a rak si' : 'leilung sersiam hlan ah i rak duhdawt' a ti.  'Leilung hram a thawh hlan ah nangmah thawn cawimawi nak ka rak nei' a ti.  'Leilungpi a um hlan ah, keimah cu sankhuk ihsin, a hram thawk ihsin umter mi ka si' (John 17:5, 24; Thuf. 8:23).  'Leilung hram a thawh hlan ah ruat cia mi 'rundam tu a si (I Pet. 1:20).  Cule, zumtu pawl cu a mai sung ihsin 'hril cia mi' an si (Eph. 1:4).

 

            (b)        Leilungpi hi tui a sinak vek ciah ah sidingah sersiam lai caan a rak um.  Ni, thlapi, arsi, tipi thuanthum, tlang le a sungih thil um pawl hmuahhmuah hi zianghman lo ihsin a sersiam mi an si.  Cun, a neta bikah milai cu leivut ihsin sersiam mi a si.

 

                        Cu lai ahteh Khrih cu khu ah a rak um ?

                        Culai fang khal ah rundamnak hrangih ruahsan ding a rak um sun cu Khrih a si. Adam le Evi kha an tluksiat ni lala ah nunau hrinmi pakhat in rullu cu a neh ding ih milai cu sankhuk nunak sungah a hruai lut ding a si tiah sim a si ( Seem. 3:15). An tluksiat ni lala ah Khrih cu leitlun eng vekin a rak lang: cui si thawk in tuini tiang zohman milaithlarau rundam thei tu ding anum dah lo. Adam san ihsin thawk in runcia mi pawl cu vanram ah an lut: Khrih tel loin zohman helram ihsin a lustan um dah lo.

 

            (d)        Leitlun hin Pathian thei lo in, thim lak ah a rak um lai caan a um lai caan a um.

Kum thawngli tluk a rei hnu ah leilungpi hin a mah sersiam tu a theih nghilh.Igypt, Assyrian, Greece, Roman mi pawl khan an Pathian hrangah ziang hman tuah mi a nei lo ih milem biaknak lawng an rak suahter. Hla ngantu, thuanthu ngan tu le fimnak a nei tu pawl khal in an fimnak thawn Pathian cu dik zet ih theihthei nak an nei loih minung cu se linglet thluh zo an sizia an lang ter. Leitlun fimnak in Pathian theihthei nak an nei loih minung cu se linglet thluh zo an sizia an lang ter. Leitlun fimnak in Pathian theihthei nak a nei lo (Kol. 1:21). Leitlun ram kelkawm ih um Jew miphun malte siar lo zohman Pathian theihnak dik nei an um lo.

 

                        Culai ah Khrih in ziang a rak tuah ?

 

                        Sankhuk rei ihsin Pa hnen ah cawimawi nak a rak neih mi cu taanta in leitlun ah rundamnak pe dingah a rung tum. Milai sinak tisa cun thuam aw in milai ah a rundamnak pe dingah a rung tum. Milai sinak tisa cun thuam aw in milai ah a rungcang. Milai in kan tuah suak thei lo mi cu a minung sinak thawn Pathian duhnak cu a tuah suak, milai dinhmun in kan sual ruangih kan tuar dingmi cu in tuar sak in Khros par ah a thi. Cuticun sankhuk diknak thawn in thuam. Daan hnuai ah unse dawng kan sinak ihsin cirhti nung cu a luan ter. Kan sual hrangah a thi. Kan mah thiamcoter ding ah a tho sal. Vanah kai in Pai kut vawrhlam kap ah a to ih a ral pawl cu a ke hnuai ah ret an si ding tiang a hngak. Van ih a to nak ihsin  a hnen ih ra tu pawl hmuahhmuh hnen ah rundamnak cu a pek, a mah zumtu pawl hrangah Pai hmai ah palai a tuah, milai thlarau rundamnak dingah a tul mi hmuahhmuah cu Pathian remruat vekin a tuah thluh e. Leitlun ihsin sual cu hlawnhloh a si caan a thleng lai ding. Mi tha lo pawl cu a kumkhua in hrem ti um loin an thanglian vivo lo ding, satan cu a kumkhua in leithlun ah a lo ringring lo ding, sersiam mi cu a kumkhua in a phurrit thawn a hrum rero nawh lo ding. Ziang hmuahhmuah rem that sal caan a thleng leh ding. Leithar le vanthar a um caan a thleng leh dingin diknak in a luahkhat ding, tipi thuanthum cu tidai in a khuh bangin leitlun ah Pathian theihnak in a khat ding (Rom. 8:22; Dung 3:21; 2Pit. 3:13; Isaia 11:9)

 

            Cutikah teh Khrih cu khuitawk ah a um dingih ziang a tuah ding? Khrih a mah cu ziangpahrang a si ding. Hi leitlunah a rakir saldingih ziangkimcu a tuah tha sal ding. van ih khawdur l;akihsin huham cahnak lecawimawinak thawn a ra kir saldingih leiltun lalram cu amai ta a siding. Pathian thei lopawlkhala hnenah pek an si dingih leitlun ramkilli tiang a mai ta a si ding. Amai ah leitlun mihmuahhmuah in an khuk an bildingih a mah cu Lal le Pathian a si tiah an au suak ding. A lalnak ram cu sankhuk in a hmun dingih zianghman in a siatsuah theiloding (mth.24:30;Thup.11:15;Sam.2:8; Phil.2:10; Dan.7:14).

f.          Mi hmuahhmuah parah thuthen ni a umleh ding. tipi thuanthumsungih mithi pawlkhal khaksuak in an um leh ding,thlanmualkhalin a sungih mithi pawla khak suak can a um leh dingih zokhalan tuahnakvekin thuthen an si ding. Thup.20:13;Dan.12:2).

             Cutikah teh Khrih cu khuitawk ah a umdingih ziang a tuah ding?

            Khrih cu thuthen tu a si ding. Pa in Fapa hnenah thuthen dingin mawhphurhnaka pezo. 'Milai Fapa cu cawimawinakthawn a ratsaltikah a ropitnaktohkham ah a toding; A hmai ah ramtin minung pawlan tong aw khawm ding; cutikah kelpawlcu tuuruallak ihsin then an si dingih pakhat hnu palhat par ah thu athen ding'. Kan zaten Khrih ih thuthennak hmaiah kan ding thluh leh ding, culezokhalan nun lai ih an hnatuan le antuah mi vekin a a sia a tha an parah thuthennaka thleng ding' Jon5:12;Mth.25:31; IKor.5:10).

            ca siartu pakhatlkjhat in Khrih a theih dan hi a nep zet a si ahcun Pathian thawn an ruahdan a bang aw lo tinak a si. Cuveklakah pakhat na si ve asi ahcun na ruahdan cu na theih awk nak hnakin a danglampi a si. Na thuthen dan cu opathian thuthen dan thawn danglampi a si. Khrih hnenah malte cawimawinak, malte upatnakpek cu a tawk a si na ti. Asinan, sersiamnak,tlennak,sersiammi remsalnak., thuthennak-hi pawl hmuahhmuah ah Khrih cu ziangkim sidingah Pathian in sankhuk rei ihsin a ruahcia zo mi a si.

             A tu ah Khrih cu zianghmanah kan ngai loih kan ngai pawimawh lo a si khallen kan ngai pawimawh can a thleng leh ding. Hitin ngan a si: ' Zokhal; Fapa a cawimawi lotu cu Pa a cawimawi lo a si' (Jn.5:23)

 

 2.   Baibal sungah Khrih cu ziangkim a si.

 

            A pahnihnak ah ,Pathian thawkkhummi Baibal ca sungah Khrih cu ziangkim a si tihi thei uhsi.

            Thuthlunghlun le thar khalah siseh-a thawk ah fiah zetin,a lai ah fiah leciang deuh in a tawpnakah fiah leciang kelkel in- khui tawkhmun khalah Khrih cu ziangkima si.

            baibak kan siar nak hmun kipah Khrih ih thawinak, muisualhrangih a thihnak, a lalram le cawimawinakthawn a ratsalding thu pawl akhihhmuhnak thu pawlhi jkan theihthiam ringring a tula si. Baibalsung ihsin kanlamzin kan hmuhn thei nak dingah Khrih ih khros,Khrih ih lal lukhum cu kan mitthlam in kan hmuhthei ringring a tul asi. Khrih cu baibal thu theih harsa pawltheihfiang theinak a si. Mi hrekkhat in Baibalk in a simduhsan pawlhi kan thei thei loan ti. Cucu ziangruangah a si tile a tawh an kai lo asi.VCu pawlhrangah cun Baibakcu thuanthu bu danglam pakhat vek fang a si.

 

a.         Thuthlunghlun san lai ih thawinakan rak pek mi pawlkha Khrih an lkhenbetmi a rakkawhhmuhnak a si. Ranunung an that ih raithawinakan rakpekmipawlkha hmailamih a ra thleng lai dingmi ,misual aiawh ih a thi dingmi a rak khihhmuh nak a si-misual pawl sualnak cu phur tahratin misual aiawh ah a thi dingmi rundam tu rak hmuhsak nakasi. I Pit.3:18. Ziang thei lo rannung that tahrat in thawinak an rak pek mi pawlkhan zianghman khihhmuh mi nei loibn khai an thawinak pawlkhan Pathian lung a ti awi ding ti ruahnak cu milairuahnak,zianghman umtuzia nei lo a si.

 

b.         Abel khan Kaiin hnakinh thawinak tha deuh a rak pek tikah Khrih cu a rak zoh a si. A thinlung kha unau pa hnakin a tha deuh lawng si loin, thawinakpitling aiawhnakkha a rah thei ih zumnak a nei a si. A runnung lakih a hmaisa bikkha thisen suah in halral thawinak kha a rakpe ih  cumi a tuahnak in thisen suahnak umloin sual thlaahnak a umlo a si ti a langter Heb.11:4).

 

c.         Leiltun kha tilik thawn thianfai a si hlan, sual nak ih a rak luahkhaat lai ah Enoch khan Khrih thu kha a rak simmi a si:'Pathian cu vancung mi mithiang tampi thawn a ra dingih , mi hmuahhmuah thuthen dingah le Pathian tihzahnak zianghman nei lo in atuah tu hmuahhmuah le ,Pathian upatnak zianghman nei loin misualpawlin tuksumza toingkam thawn Amah relse tu pawl parah thuthen dingah a ra ding' 9Jude 14,15).

 

d.         Abraham kha tiamcia mi ram thlamte sung ih a um lai ah Khrih kha rak zosan mi a si. Amai sungsuak,a thlah sung ihsin a suakmi pakhatkhat sung ihsin leitlun miphun kimthlawsuah an h mu ding ti a rak zum. Zumnak in Khrih ratnak ding nithla kha a rakhmu( Jn.8:56).

 

e.         Jacob in a thihzawngah a Fapa hnenah a simmi kha Khrih ih thu a si. Khrih a suah nakding thutak a rak sism cia."A siangpahrang fung a keng ih a tefa sin pawlcu uktu an si ringring ding. Miphun tampi in nguikhuai an pe ding, upatnakin a hmai ah an kun ding" Sem.49:10).

 

f.          Pathian in Moses hnenah Isreal sakhua dan a rakpekmi kha Khrih ah kawhhmuhnak a rak si. Zingzan thawinak, sathisen lawnnak, halral thawinak, lantak kut, sual thlahnak ni, puoithiam sang hnatuan pawlhi Khrih lea hnatuannakpawl rakhmuhter nak a si. Pathian a minung pawlcah lonak ah a zangfahhai. Khrih hnatusan le sinak pawl hi nauhak thilzirh vekin malteten a zirh s hai  a si. Hiti vek hin 'Dan cu Khrih ah in khawr tu,(tlawng ah in zrihtu) a si (Kal.3:24).

 

g.         Nelrawn ramcar ah Pathian in Isreal pawlhnenah thilmaka raktuah reromi [pawlkha Khrih a rak hmuhternak a si. Sun ah khawdur le zan ah meisa thawn a rak kilveng haiih a kaihruainak ah zintin van Manaa thawn a rak cawmdawlnak, lunpi par ihsin tidaisuakter in a rak cawmdawlnak- hi pawlhin Khrih an rakkawhhmuhnak a si.Rul tur nei pawlih siatsuahnaklakjihsin thingparih tar mi darrul tarmi hmangin a rak runsuaknak kha Khrih a rakhmuhternak asi I Kor.10:4;Jn.3:14).

 

h.         Thuthen tu pawlkha Khrih hmuhsaknak an si. Josua,David,Jepthah, Samson, le a dang Isreal pawl kha an sal tannak ihsin runsuak nak ah Pathian in hriak a rakthih mi pawlkha Khrih an rak kawhhmuhnak a si. Ziang tluk tawntai lecaklo si hmaan hai sehla, lehhnu ih a famkim rundsam tu a ra thleng lai dingmi klawhhmuh nak a si. An zaten a ra lai dingmi rundam tu an kawhhmuh a si. Khrih in Pathian fa le pawla runsuaknak ding an rakkawhhmuh a si.

 

i.          Siangpahrang David khal kha Khrih rakhmuhternaka si. A thawkah mi malte lawng ih cawisan mi a rak si nan Pathian ih hriak thihmi a raksi,Saul leIsreal hnam mipi pawlih rak hnawn mi le duh lo mi, a nunnak humhim dingah tlan suak korak hrem mi, a damsung riahsiatnak ih tlakmi milai a rak si.Asinan, a neta bikah ,David in nehnaka rak comi hi Khrih hmnuhternak a raksi.

j.          Kamsang Isaih san ihsin Malakhi tiang Khrih ih thu hi an rak sismmi asi. thlalang sungih hmel fiang lo vekin an rak hmu. A cancan cu a ra thleng dingmi a tuarnak thu pawl an simih a cancan cu a ropitnak thu pawl an sim( I Pit.1:11).

Khrih leitlunih a rat ding thu aha voikhatnak leavoihnihnaka rat nakding thu tlafiangzet in an thleidang lotheu. Khrih ih a ratnak thu hi tlang pahnih a tlarih um,hlapi ihsin hmuhmi vekin an hmu ih an rsak simtheu.A ratnak thu hi voikhat ah a cang ding thilvekin an rsak sim theu. A cancan cu Khrih thihnak ding thu an simih a cancan cu ropitnakthawn a ratsalnakding thu tlaan simtheu.Asinan, Khrih ih thihnaklelalnakthu pawlhi athu pi bikin an ruahnaksungah khua a rakluah a si tina hmu ding.

f.          Thuthlungthar in a simmi pawlhi Khrih ih thu lawnglawng a si tikasimtullloin kan thei thluh. Thuthangtha pawl in Khrih cu hi leitlunah milai sinaknei in a rak tlanlennakthu le arawngbawlnakthu le athihnakthu pawltla an sim. A dunthluntu hnatuannaktlacu Khrih ih thuthangtha an phuansuahnak, an thehdarhnak, le an karhzai ternak  thu nganmi a si. Cakuat pawl hin Khrih cu an cawisangih a thu an simfiang. A hram thawkihsin a cem tiang hmin dang a umlo. Himi casiartu paklhat hnu palkhat hnenah kasut duhmi cu, a hrangah Baibakhi ziangvekha a si? ti asi.Baibal cu nitin nuntudan mawi zirh awknak men a si maw? vengsung pawlkawm awknak lepawlawknak men a si maw? pathian na hmuhnak nak cabu,na thlarau lam a lohruai tu a si maw? Cuti a si ahcun  na baibalcu man malte lawng nei in na hmang tinaka si.Cutin na si ahcun, vanlam thu zir ih a thupi bik minieng thu zir tellovekna si. Cuvek na si ahcun na Baibalcu cabu satliah men vekin nahmuh khallen na mawh lo.

 

3. Khrih cu khristian mi diktakpawlih saakhuanak ah ziangkim asi.

 

             A pathumnakah, khristian midik tak pawl ih sakhua nak ah ziangkim a si nak thu kan vun simhrih ding. Hiti ih ka sism rero lai ah, ka ca siar tu pawlin keimah riangri  in theih suallomnakdingah kakilhumaw duh. Rundamsimi pawlih rundamnakcu a takih a can thei nak dingah Pa pathian ih rak khawkhannak le relcia nak, Thlarau Thjianghlim ih thianternakpawl cu a lotheihlo ih tulmi an si. Mi pakhatkhat cu helram fehding a si nak le sualkihsisn runsuah dingah le cawimawinak thlen dingah thumkawm Pathian ih hnatuannak ruangah a si.Pa, Fapa, le Thlarau Thianghlim tla an si. Pa cu xzangfahnakih khat a si, Fapakhalzangfahnak ih khat a si, thlarau Thianghlimkhalzangfahnak ih khat a si. A hram thawkah "sersiam uhsi" a  ti tu in "tlen hai uhsi"  ti ah a sim. Zokhal vsanramathleng tu hmuahhmuah cun an rundamnakcu thumkawm Pathian, Pa, Fapa, le Thlarau thianghlkim hnatuannak a siziia amn simleh ding ka zum.

 

            Asinan,cuti a si laiah, milai thlarau rundamnakdingah a biktakin Khrih cu cawimawi dingah thumkawmPathian in a ruat a si tin Thuthiang sungah kan hmu. Khrih cu Pathian in misualpawladuhdawtnakatheihternak thutak tiah kawh a si. Khrih  cu milaiah a rung cannak lemisual aiah a thihnak cu ru8ndamnaksinakih thuhrampi asi. Pathian hnen kan thlen theinakdingah LKhtih cu lamzin lesangkaumsun asi.Hrilcia mi misualpawlcu Khrih ah pejhzawmding ansi. Khrih cu Pathian lemisual tawn awknakumsun, van le leitlun tawn awknakumsun, a thianghlimmi pathian le a sualmi  Adam cithlah pawl ton awk nakhmun umsun a si. LKhrih cu Pathian in a thi zomi leitlun ah nunnakapesaldingin a rua-hman mi asiJn.6:27).Pa in mipipawlcu cawimawi nak hmun ih ghruai dingah Khrih hnenah a pek. Thlrau in mi( Misual) pawk cu sualngaidamnak lenunnak, daihnak coter dingah Khrih hnenah a rak hruai. Pa in misualpawlcu Khrih hnenah rat thei nak a pekhaiJn.6:44,65). ' Khrih sungah Pathian sinakfamkimin a um cu Pathian lungawinak a si' Kol.1:19.Vanpharh parih niih sinak vekin Khrih cu khristian diktaksakhua nakahcun a si ve.

             Hi pawlhi simf iang nakdingah ka simmi a si. Khrih cu khristian sakhua nakah ziangkim a si ka ti tikah Pa Pathian le Thlarau Thianghlimhnatuannakpawl cukahnawng men a si lo zia ka ca siar tu pawlnan theiuh kaduh. ka simduhsan sawn cu ziang a si ti zoh hnikkuh si. a.     Misualpakhat thiam coter dingah Khrih cu ziangkimasi.

            Amai sung lawng ihsisn athianghlimmiPathian hmai ah daihnakkan nei thei. Amai sung lawng ihsin a cungnung bikPathian hmai ah zianghman tihdingnneiloin kan ding thei. "Khrih thawn kan peh zaw awknak ruangah le Amah kan zumnakthawngin Pathian umnakhmun ah hnangam zet in luh thei nak kan nei". Khrih sung lawngah Pathian in a tlennakcu a langhter ih misualpawlcu thiamcoter an si (Eph.3:12;Rom.3:16).

            Ziangtin, ase linglet thluh zomi milai cu Pathian hmai ah a rathei ding? A mithmuh ah van pawlhmankhi athianghlim tawlklo, cu tlukih a thiang Pathian hmaiah kan nih misualpawlin ziangtin a lung kan ti awi thei ding?

             Pathian hmiah kan mawhphurhnakpawlcu kan tuah famkimthluh zokan tithei ding maw? Kan innhnen pawlhnenah kanmawhphurhnakpawlcu kan tuah the zo kan ti thei ding maw? Kan tlacamnakkan sakhua hnatuannak, kan thianhlimnak, kan thatnak, lekan pawlkawm nak pawl kan suang ding maw? Hi vekpakhatkhat ruangah cohlan kan si kan ti thei ding maw?

             Hivek thilpawllakah Pathian mitsu pakhatlkhat a umding maw? Ziang pakhat talin thiamin coter thei loding maw? pakhat talin thuthennakhmaiah thiamin coter in cawimawinakinn ah in theln thei dfign maw?

            Pakhat hman an numlo! Pakhat hman an umlo! Pakhat hman an umlo! Thukampahra kha pakhat teten la aw la nangmah le nangmah cek awfelhnikaw. Voi tampi kan pahbaltheu a si. Voi thawngkhawt thu in sut mi lakah pakhat hman Pathian lungkimin san gthei mi kan nei lo ding. Mi pakhatkhat ih nunak lamzin hi Pathian thu thawn thaten cakfek aw innkannih milai cu misualtawmhlawm kan sizia na hmu suakding. thilpakhat aciang mi cu kan zaten misualkan si,kan zaten helramtlading mi kan si, kan zaten thi ding mi kan si. Ziangkeng in Pathian hmai ah kan ra ding?

             Khrih hminin ra ding mi kan si,hmindang zangfahnak kan dilthei nak a umlo: Khrih cu misualkpawlaiawh in khros parah a thi ih cucu kan hngat awknak a si.  Khrih kan hrangah a thi ih amah cu kan zum.

            Kan hmai ah a rak fehtu kan U ih thuam, Khrih ih diknak lawng hi in tuam thei tu thuamkan neihmi a si ih himi thuamthaw lawng in vanram eng hmaiah zianghman ningzahnak nei loin kan din ngam, nakasi.

             Khrih hmin lawngin dsankhuk cawimawinaksangkasungah kan luh thei nakumsun a si. Ksanmai hmin in maw, hmindna gpakhatkhat hmin in kan ra a si ahcun kan lut ngah lodingih sangka cu kan king rerolakmen ding.Asinan, Khrih hmin in kan rat a si ahcun sankhukcawimawinaksangkasungah kan luh thei nak tiket a si ih sankhukcawimawinakinnpi sungah sankhuknung dingin kan lut thei ding a si.

             Khrih ih thisen  hminsinnak cu siatsuahnakihsin in humhim thei tu hminsinak umsun a si. vancungmi pawlin nineta bikni ah Adam cithlah pawlthu an then tikaha Khrih ih aiawhnakthisen hminsinnakkan neih ve loahcun kan rak ruak lolawlaw hman ah a tha sawn a si.Aw,thiamcoter mi thlarau  pawlhrangah cun Khrih cu ziangkim a si tihi thi\eihhngilh hlah uhsi! Zangfahnakruangah aalakih tlenmi,Khrih zumnakliolio in tlenmi, cu losehlarundamsi dah lodingmi, kutdawh misualsinak vekin vanramkai dingahkan lung a awi thei atul.

            Himi casiar tu lakah ruahnak nei lo leiltun mi nan um maw ? Mipakhatkhat khrih thawn peh zawm awknak nei si loin nineta bikah "Lalpa,i bawmaw" tiah a ti tum nan ummaw? Ka rual cuvek lakah mi pakhat na si ve pang ahcun na thlarau hrangah vanduainakci na tuh rerolai fang a si. na thleng awklohliloahcunnnineta bikah vandawinakrapthlakdinhmun ah na dinkha na hmu awleh ding.

            Himi casiar tu lakah thlarau lamporh awknakih khatminan ummaw? Mi pakhatkhat maitruahthatnak ruangah vanramkaiding kasi ti awreronan ummaw? Cuveklakah mi pakhat na si ve ahcun nangmai bulhrangah babellung na dawlreroasi. Tui na umnakihsin vanramcu thlen tina nei dah loding.

            Himi ca siar tu lakah vanramlamzin zawh ih hnatuanbang zet tru nan ummaw? Mipakhatkhat rundamsiduh zet nacingih talsuakthei  loin sualnakin a khuh mi nan um maw? Leiltun ah hmalkhua ong thei loin beidawnnakin a zelmi nan um maw? vann zoh tikah a sang ih lei zoh tikah a pitr ssi fehnak thei lo khawpin hmakhua a pitmi nan ummaw? Cuvekpawl hnenah ka s8m duhmi cu "Khrih hnenah ra aw la a lorun dding! Khrih hnenah ra aw la na thlarau phurrit kha na kehramah thumaw!" Zianghman tih aw hlah ,zum tawp mei aw! '

            A ra thleng lai dingmi thinehng nakni cu na tih maw? Khrih in a ra thleng lai dingmithinhengnaknoi ihsin a lorundam thei a si. Dambuar nak ruangih ansia na toih maw? Khrih cun danbuarnakruangih milai parah athlengmi ansia sung ihsin a lo run suakthei a si. Pathian thawn nan hla aw thukin na thei aw maw? Khrih in Pathian hnenah a lohruai thei a si.Thianghlkimlo inna thei aw maw? Khrih ih thisen in ziangveksualbawrhhlawh khalsi awla, a lo thianhlimter a si. Famkimloin na thei aw m,aw? Khrih ah famkimnak na co ding. leiltunah zianghman thathnemnak nei loin na thei aw maw? Khrih cu na thlarau hrangah ziangkim a si dingih na nun cu Khrih hrangah thiltha tuah dingah man khung tukin na thei ding. Mi thianghlim pawl vanram an kainak ding lamzin dang a umlo,asinan, Pathian tuu fano thisen in kholhfai nakle thianter nak  lawng hi lamzin umsun a si.Thup.7:14.

 

b.         Khrih cu khristian mi pakhat ih thiamconak lawng siloin thianter a sinak khalah  ziangkim a si.

            Zohamn in ka sim duhsan hi in thei sualhlah hai seh.Thlarauthianghlim hnatuan nak cu zianghman ah ka siar lo a si lo.Ka sim duhsan sawn cu zohman  Khrih  hnenah ra in amah thawn an kawm awk hlan lo cu mithianghlim an si thei lo ka tinak sawn a si.khirh thawn an zawm awkhlan lo cu a hbnatuannak cu tuahnak thi  a si ih,zianghman thianghlimnak khal a nei thei lo.A pakhat nak ah Khrih thawn nan  zawmawk a tul ih cui hnu lawngah thei na si.A mah tel loin ,a mah thawn zawn awknak nei lo zianghman Pathianhmaiah tuah thei mi na nei lo.(John-15:5).

            Zokhal Khrih ah a pehzawm lo a si ahcun thianthlimnak ah a thangso thei loi ding.Khrih cu zumtu pawl hmuanhmuah ih thansohnak dingah tha an lak nak ding hrampi a si.Thlarau thianghlim cu a mi pawl hrangah a laksawng sunglawi a si.Zumtu pakhat cu Khrih ah zumnak neih lawng men a tawk lo,Khrih ahhram toh aw in thanghlim vivo ding a si.(Kol.2:6,7).

            Thianghlim ding na si maw?Na si ahcun ,Isreal pawl in nelrawn ramcar ah van manna kha titin te an ei bang in na nitin nunah van manna cu na ei ve a tul.Na thianghlim ding maw?Cuti a sile,Khrih na nitin nunah na inmi tinung suaknak lungpi  a si a tul.Na thianghlim ding maw?Cuti a sile ,Khrih ih thingkhros cu na zoh in Pathian thawn nungtlang in,Khrih  ih nuntudan  cu zohthim in ,na nuntudan ah Khrih ih nuntudan cu na lak a tul.A mah na zoh ah cun a mah a bangnak na nei  vivo ding.A mah na zoh a si ahcun na theih lo ten na hmel cu a engding.Nangmah le nganmah ah hngat loin khrihzoh ringring aw la,na sualnak ,pawl kha a hlo vivo dingih na sualnak pawl in a lo tlansan vivo ding,cule nikhat na mit a eng vivo ding.(Heb.12:2; 2 Lor.3:18).

            Nelrawn ram car ah thlbuainak ihsin tlansuak nak thu thuhruk cu duhdawtmi parah hngat awknak in a si.(Hla 8:5).Cahnak thuruk cu kan caklo a si ti theih awk ih Khrih ah hngat awknak a si.Zangfahnak ah thansohnak lamzin umsun cu nitin nunah kan mamawh tinkim ah khrih cu hrampi ih hman thiam nak a si.Kamsang nupi pakhat in sahriak a thiam bangin khrih cu kan hmanthiam, a tul.Hitin sim thei ve dingah zuam dingkan si,"Tui tisa kih ka nunnak hi Pathian Fapa , i duhdawt tu le ka hrang nunnak a pe tu zumnak ih nung ka si.(2 Sing.4:7;Kal .2:20).

            Khrih thawn pehzawm awknak  um loih thianhlim a tum tu cu zangfah umza an si.Cuvek lakah mi pakhat na si  ve ah cun na hnatuan le na taimaknak cu Pathian hmaki ah zianghman man nei lo ,a llak men an si.Tangka bawm zun ah na sum na khawl rero a si.Bawmrang sungah tidai na khai rero  a si.Sentlungpawng hel rero na si.Leiphawkhar thawn inn (Building) na sak rero  a si.I zum aw, cemnak dik lo hrangah ana hram na thawk rero a si.Khrih hnen ah a hmaisa ah na rat a tulo ih cutincun na thianhlimnak ah Thlarau thianghlim  a  lo pe ding.Cuticun ,Paul vekin na sim ve thei  ding,"Khrih i ti cak tku sungin ziangkim ka tuah thei" (Phi .4:13)

c.         Khrih cu khristian pawl hrangah thiam an co nak,thianter an sinak lawngah si loin leitlun ih an nitin nun ah ziangkim thlakam tu a si.Rundam zo thlarau in thinhar nak tampi  a nei thei.Mi dangvek thotho in a tawntaimi taksa a nei.Midang vek thinlung a nei  ve ih voi tampi cu hliamtuar in  a um thei.Midang vek thotho in harsatnak le hlawhsamnak a tong dingih ,a caancaan tla ahcun midang hnak hman  in tamsawn a tuar ding.Sungle khat tlaksiatnak ,thihnak ,riahsiatnak ,le nitin nunih  khros phurhnak ah tha bangnak pawl tuar ding a nei.Leitlun ral do ding a nei,sawihnawm ding um loin a nun a tul ,a piangthar lo mi  sung le khat le rualpi pawl lak ah thinsau zet  ih a kawmthiam a tul,hremnak le siawsawi selnaklw leitlun sual ih donak pawl a tuar a tul .A mah hua tu le a phiar rero tu pawl hrang ahman ah that nak tuahsak duhnak a  neih ih  a tuah sak a tul,a hmailam in leitlun harsatnak pawl a tuar theu a stul.hi vek pawl lakah zo saw  ka tawk pam ko a ti thei a um? Hi vek tuar thei dingah  ziangin in bawm ding?Thil dang zianghman a um lo ,Khrih ih in thlakam nak lawng a si.(Phi.2:1).

            Jesu cu mi riahsia  pawl hrangah leitlun ah a ra.A mah cu leitlun ah ziangvek  milai khal ih rualpi that theih mi a si,a mah lawng in ziangvek milai harsatnak le thinnau nak lak khal ah thlankam nak a pe thei.An sual nak ruangah milai pawl in an tuar nak hi a theinsak,ziangruangah tile a mah in a rak tuar zo ruangah a si.(Heb.4:14).Riahsiatnak cu ziang a si ti a thei,ziangruangah tile a mah rori leitlun ah  a rak um lai ah milai tuar dingmi riahsiat nak hmuahhmuah kha a rak tuarthluh zo a si.Taksa natnak cu ziang a si ti a thei ,ziangruangah  tile a mah rori intaksa natnak cu a rak tuar a si.A naa tuar in a tap,"ka ruh pawl an pelh thluh zo"(Sam.22:14).Farah nak le thlanphannak pawl cu a thei ,ziangah tile voi tampi a thla a rak phang ih,a luu ret nak hman a rak nei lo .Inn sang u le nau pawl ih rem lo nak a rak thei ,ziangruangah tile ,a mai innsang minung pawl khan an rak zumlo .A mai innsangah zianghman  cawimawi nak a rak co lo.

            Curuangah thinlung le taksa ah hliam a tuar mi a milai pawl ih tuar nak cu ziangtin hnen ding an si ti a thei .Thlauau hliam a tuar mi pawl in hmu cu ziangtin sahriak hnihsak ding,thinlung a kawlawng mi pawl hrangah ziangtin an thinlung cu ruahsannak thawn khahter ding,thlaphang pawl hnen ah ziangvek thlacam nak tongkam hman ding,taksa natnak ah ziangtin damnak pek ding,a cau le a bah mi pawl hrangah ziangtin kaihthawh ding tile ziang tin a mai lamah hruai sal ding ,hi pawl hi a thei thluh.'Tih hlah aw,keimah cu na rundam nak ka si'a ti(Hla .3:57).Mi zangfah thiam hi a duh um zet kan ti .Khrih vekin mi zangfah thiam tu zohman an umlo.Hliam kan tuar nak ah hin a mah in hliam a tuar ve a si.Miin in hrem tikah a rak tuar ve a si,'ziangah so i hrem'a ti.(Dung .9:4) .kan riahsiat nak khal a thei thluh .Ziang tik lai khal ah kan kiangah a um ih kan sibawi thiam vekin in kil ringring,kan riahsiatnak pakhat te hman a theih loin a liam lak men dah lo.David in hitin a sim,'ka thinlung sungah ruahnak tampi ka nei ih,na thlacam nak cu ka thlarau hrangah a tha a si'.Zumtu mi tampi khal in cuti vekin an sim thei ve ding tiah ka zum."lal pa cu ka lamah tang lo seh la ,tilik cun i fen hlo zoding.(Sam.124:5)

                

            Zumtu pakhat in buainak tampi lakah ziangtin nehnak a co thei? Harsatnak meisa le siat suah tu ti lik karlak ah ziangtin nehnak a co thei ih ziang tin run suak a si theu? Hihin, Khrih cu zum tu pawl thiam co ter tu le thian ter tu lawng si lo in an ni tin nun ih an harsatnak karlak ah thlakam tu le bawm tu a si nak a lang ter.

 

            Aw, cat bang lo ih thlakam nak a nei tu le bawm tu a nei duh tu pawl cu Khrih hnen ah pan ding in ka lo sim! Khrih lawngah ziang hman thil ti sual ti umloin a tuah nak kip ah a famkim mi a si.Mi lian pawl cu an hlawn thil hrangah voi tam pi an bei a dawng.Ca zirh tu pawl cu an ca bu le an zirnak ruangah voi tam pi an thin a bang.Pasal pawl cu voi tam pi an nupi pawl ruangah voi tampi an thin a bang. Nupi pawl cu voi tampi an pa sal pawl ruangah an thin a bang. Nu leh pa pawl voi tampi an fa leh ruangah an thin a bang. Ram hruai tu pawl cu harsatnak le  buai nak tampi lak ih sin thu neih nak an ngah tikah an thin a bang. an ni tin nun ah an hmuhmi taktak cu nawmnak hnakin bei dawng nak, thin nat nak, thin phan nak, thin lung pih nak leh a tawp nak ah an nun nak cu san neilo khawp ih thin pit nak pawl an tawng theu. A sinan, khrih sung ah zohman bei dawng an um dah lo.

        d.   Khrih cu zum tu pawlhrangah, hilei an dam sungah, thlakam tu leh bawm tu lawng silo in, hmai lam ih a ra thleng lai ding mi thil pawl hrangah ruahsan nak petu khal a si. Mai thlarau hrangah zianghman ruah san nak neilo tu cu mi mal  te lawng an si ding. A sinan, mitampi pawl ruah san nak cu zianghman lo ah a thum aw mi a si. An ruah san nak cu zianghman hramhnget nei lo pakpalawngpi ah a thum aw. Midang zo hman in hmailam hrangih a ruah san nak cu fiangzet in a sim theilo nan, khristian diktak pakhat cun a hmailam ih a thlarau dinhmun hrangah fiangzet in sim thei nak a nei. Thuthiang sungih a um lo mi vek ih hmailam hrangah ruah san nak a nei tu cu a tawpah ziang hman lo ah a rak ruah san ring ring asi ti a thei aw leh ding.

     Khristian diktak cun a hmailam a zoh tikah ruahsan nak tha zet a nei: a si nan, leitlun mi cun a nei lo. Khristian diktak cun lam hla pi ih eng cu a hmu ban ih, lei tlun mi cun cui eng cu a hmu ban lo lawng si lo in cui eng thu theihnak khal a nei lo ih an hmailam cu thimnak lawng a si. Khristian dik pakhat pai ruahsannak cu ziang so a si ? a ruah sannak cu hitin a si: khrih cu a ra sal ding, a mi lai pawl mitthli hnul sak dingin a ra sal ding, thlan mual ih itthat mi a milai pawl kaitho dingah a ra sal ding, sankhuk innpi sungih a um ding mi pawl ko dingah a ra sal ding, cuticun kumkhua in a mai hnenah a mah zum tu hmuahhmuah an um thlang ding.

            Ziang ruangah zumtu cun thinsau zet in a hngak rero? Ziang ruangah tile, a lalpai rat nak ding cu a hngak asi. Harsat nak lakah phunzai lo ten tuar theinak a nei. Tikcu reilo te sung lawng hngak ding a nei ti a thei. Dai ten siangpahrang a ra ding mi cu a hngak.

            Ziang ruangah a kiangkap ih thil cang mi ziangkim khaikhin a thiam? ziang ruangah tile  a lal pa cu a ra cing ding ti a thei. A lal pa in ziangkim thil a cangmi par ah thu neihnak a nei a si ti a thei. A mai siannak um lo in leitlun ah zianghman thil a cang thei a um lo a si ti a thei.A ro thil cu van ah a um ih a hrangah thil tha a ra lai ding a si ti a thei. Leitlun cu a inn a si lo ih a khualtlawn ih a cawlhhmun men a si ti a thei. A ra thleng ding mi cu a rei nawn lo dingih a nuar nawn lo ding a si ti a thei. Khrih cu a ra dingih cu cu a hrangah a tawk a si

( Heb. 10:37 ).

Hihi  thlawhsuahmi ruah san nah a si: (Tit.2: 13). Tu hi tlawngah zirh awk rero lai caan a si iha kumkhua in tlawng cu kan pit leh ding. Tuhi, leitlun tipi thuan thum ti suar par ah, buai nak lakah, khual tlawng rero mi kan si ih tipi kap ah cawlh hahdam nak hmun kan thleng leh ding a si ti a thei. Tu ah cun duh dawt mi pawl tla kan then aw cel cel aw nan a kumkhua ih um khawmnak innpi kan thleng cing ding a si ti a thei. Tuhi thlaici cin a si ih thlaithar lak can a cu cing ding.Tui can hi hnatuan can a si ih tlawhlak caan a cu cing ding. Tuhi Khos phueh caan asi ih lukhum caan a thleng cing ding.

            Mi tam pi in hi lei tlun ah an ruah san mi leh an hngak hlap mi an sim theu. A si nan, zo hman in run sam a si mi tluk in ruahsan nak hram hnget nei an um lo. zohman a ciang mi ruah san nak nei an um lo,Khrih ah ruahsannak a khat tu pawl lawng an si. Zumtu cun hi tin a sim thei, 'Ka thlarau cun pathian hnen lawngah ruah san nak a nei ih, ka hngak hlap mi cu a mai hnen lawng in asi '(sam.62: 5).

Mi rundamthei biaknak ah Khrih cu ziangkim a si. Thiamcoternak, thianternak, thlakamnak, ruahsannakpawqlah ziang kima si. Cuvek a thei tu zumtu unau cu mi thlawsuaknan si. Aw, cuvekminung pawlcun an ruahdsanakcu a takin Amah rori in a langter lai ding a si.

 

4> Khrih cu vanram ah ziangkim a si.

 

            Pakhat ka simbet dingih cuticun ka thu ka theh ding. Khrih cu vanramah ziangkim a siding ti thu khalsahi kan theih a tha.

            Himi thu  hi tampika simloding. Simthei nakhuham cahnak letheihnakka nei lo. Mit ih hmuh theih lomi letheih ban lomi thu ka sim ding. Asinan, Thuthiangih a sim vekin theihthei mi kan nei; zokhal vanram a thleng tu hmuahhmuah cun Khrih cu vanram ah ziangkim a sizia an hmu ding.

            Solomon ih biak inn pi ah thawinakhmun kha ziangkim a si vekin Khrih cu vanramn ah ziangkim a si ding. Cui thawinak cun biakinn ah a luttu hmuahmuah ih mit a la, dar biaktheng pakhat cu biak in hlailam tlukin a kau mi a si( II Siang.3:4;4:1). Cuvekin vanram ih a luttu hmuahhmuah cun Kheih cu zo loin an um thei loding. Tohkham laifang le Vancung  mi le mi thianghlim pawl ceimawimi pawlih cawimawinak in an kulh mi laifangah 'Thah zo mi tu fa no cu a um ding'.Cutoicun, cutawkhminihsin Tu fano cu Eng a si ding(Thup.5:6;21:23).

            lal Jesu cawimawinak cu vancung ram a luahtu hmuahhmuah in a kumkkhua ih thangthatnakhla an sakmi a si ding.Thu rualzetin hitin annsimding,"Thihnak a tuar zo tu Tu fa no cu cawimawi tlak a si...huham cahnak, lennak , hminthannak, sunlawinak,le thanggthatnak co tlaka si. lal tohkham ih a to tu leTu fa nohnenah thangthatnak, upatnak, sunlawinaklehuham cahnakcu a kumkhua in um camcin hramseh (Thup.5:12,13).

            Khrih rian ding cu vancung ramluahtu hmuahhmuah ih a kumkhua an hnatuan a si ding.Sun le zan ti umloin biakinn ah an mah cu kan rian ding  

(Thu.7:15).Zianghma  thlka phannak um lo ten Amah kan rian dingih zianghma  hnaihnawknak um lo ten Amah ah kan hngat aw ding a si ti ruahnak a nei tu cu mi thlawsuak an si.

            Khih hmaika ih um cu vancung ramluajhtu hmuahhmuah ih lungawikumkhua nakasiding. A hmelcu hmaton in kan hmu dingih a aw cu hmun le hmun in kan thei ding, cule rualpilerualpi vekin `kan be aw ding (Thup.24:4). Kan lalpa amah rori telnakding le Amai mo lawm buai ah kan tel ve ding cu ziangtluk hnakhlapum saw a si! A hmaikaih kan umtikah ziangkimkan mamawh mi cu a famkim ding (Sam.17:15).

            Tjhinlung takin lal Jesu a duhdaw tu pawlhrangah cun vanramcu ziangtluk nuam sankhukkhawpi saw asi ding. Tu ahcun kan mit in kan hmu thei lo nan, Amah zumnakin kan nungih daihnak kan nei.Vanram ahcun hma tonin Amah kan hmnu dingih a sinakle a duh umzia fiangten kan hmu ding. Thinlung duhnak vafai rero ih nun hnak cun m,it ih hmuh theih le  thinlung diriam zetih nun cu ziangtluk nuam le lungawinak saw asi ding!(Thus.6:9).

            Khrih thawn peh zaw awknak nei lo,nunnak ah zianghman vanram mi sinaklang lo tu pawl, zumnak hram dik lo ah a hngat aw tuu pawl in vanram ah um dingin an ruah awknak le an ruahsannak cu an nunnakin vanramkai dingah an tlakk lozia a hmuh ter le sa alng ter vekin ziangtluk riahsiat thlak saw a si! Hi leitlunah Khrih cu zianghman upatnakan neilo. Amah thawn zianghman pawlkawm nak an nei lo. Amah an duhdawt lo. Cuti a sile vanram ah ziang saw an tuah ve ding? Cuvek lakah na tel ahcun vanramih nawmnak cu na hrangah nnawmnak a si ve loi ding.Vanramih nawmnakcu na nawm awk thei lo mi nawmnak a si ding. Vanramih hnatuan pawlcu na hrangah thla phan um lere theihnak men a si ding. Aw, tikcu a tlai tuk hlan ah thleng aw lohli ahaw!.

            'Khrih cu ziangkim asi' timi tongkam tawite cu fiang zetin ka sim zoa si tiah karuat.

            Tikcu lecan in in daih sehla tyampi bet ding ka nei lai. Hi thu hi nin ti aum lo. A pawnlang thu malte lawng famkimlozetin ka sim. A hlu zetmi thutakkasim fiang hrih lomi tampi a um lai.

            Mithmuh theih kawhhran ahhin Khrih cu ziangkim a si   ti thu ka sim hrih ding. Sajhua biaknak in ropi, Sakhua pum khawm awknaka phun[phun, rawngbawlnak aphunphun, hrialthihmi (Ordained) ralkapthatha, pawlhin Khrih le a hnatuaannak an cawimawi loasi ahcun Pathian hmaiah zianghman an si lo. Khrih a um lonakkawhhran cu mithi ruang vek fang a si.

            Rawngbawlnak tinkimah Khrih ziangveksi ding a si ti karun tarlang ding. Rawngbawldingih hriak thihmipawl cun Khrih cawimawi ding an si. Kan nih cu darrulan tarnakban vek kha si ding kan si. Zumnakih a tumtahnak vekin kan tuah suak asi ahcun kannih cu hmantlak zet kan si ding,asinan, cubakzianghman hmantak si thei nakzianghman kan nei lo. kannih cu Siang[pahrang Fapa ih Thuthangtha cu lreitlun ah phuang suakdingah palai kan si, kanmai hnatuannak lel kanmai thu sawn kha Aamai thu hnakin sang sawnah ret ih mi kan zirh a si ahcun kan hnatuan hrangah kan tlak lo asi. Khrih cu ziangjkim ah a ret lotu le a cawimawi lotu rawbngbawltu cui Thlarau in a cawimawi dah loding. Thlarau dik lo sawn ih cawimawinak cu a comen thei. Baibalin Khrih ih rawngbawlnakthu a simnak tongkampawlhi zoiangtlukin an famkim. Khrih ih famkimnak a simfiangnakhi a hmanmi tongkam pawlhi kan theih ban lomi tongkama bang,Puithiam sang, Palai, Tlentu, Rundamtu, Thuthentu, Tu khal tha, Sibawi, Mopa, Lu, Nunnak sang, leitlin Eng, lamzin ,Sangka, Grape , Lungpi, Cirhtu, Diknak Ni, Hmairhauitu, Tiam kam tu, Ralbawi, Nunnak Siangpahrang,Amen, Cungnung bik, Kan zumnak Hram le  a tawpnak, Pathian Tu fano, mi thianghlimpawlSiangpahrang. mi Maksak, Cungnung bik Pathian, Thu sim tu, kan thlarau Pastor - hi pawltlunah Khrih ih hnin Baibal in a simmi tampiaum. Pakhat cio hi Khrih a duh le a ngaina tui' hrangah cun nunnakccirhti  nung vekan si.Pakhat cioin tha zetin pathan thawn pawlkawm nakding lamxzin an hmuhter.

            ka casiar tu pawlruahnaksungah hi thu thawn peh aw in a mawi tawk cu kathun lut zo a si tiah ka ruat. A taknunramih nupiding thu malte thawn ka thu tawpter dingah ka simzomipawlhi a mnawitawkpamtiah ka ruat.

 

1. Khrih cu ziangkim a si maw? Cuti asile,Khrih tello sakhua(biaknak) hi zianmghman hman tlak lo asinaka hmaisa ah zir hnikuhsi.

            Ti hnimnak la tu lakah a tak  nun ram ah Khrih cu ziang a si ti a thei lotu mi tampi an um,. An sakhua nakcu Pathian hmai ahcun zianghman umzia um lo, pakpa lawng ruangtuahnakmen ah a thum aw.Amah leanmah cu midanghnakin that lonak kan nei cuang loan ti aw ih an hna a ngm zet. An kawhhran cu an tan tektek. An mawhphurhnak cu felzetin tuah suakthluh theian tum. Midang zohman thinnatter le siatnaktonter an duh lo. Pathian cu an hrangah zangfahnak a nei zet dimng tiah an ruat. An thihnak tikah cung nung bikpathian in an sualpawlcu ngaidamin vanram ah a hruai soshaiding a sitiah an hngat aw. Hihi an sakhua nak pumhlum cu asi!.

            Asinan, hivekminung pawlhin a takin Khrih cu ziangtimn an/thei? Anmai nun ramah Khrih theihnaktaktakzianghman  an neilo! Khrih ih hnatuannak, rawngbawlnak, a thisen, a diknak, a sakhua nun, a puithiam sinak, misualhrangah a aaiawhnak, hi pawlhi a takin an nunnakah ziangtaltheih mi an nei maw? Zianghman theih mi an nei lo hulhual a si. Rundam-zumnak, thlarau ih hrin tharna le Khrih ah thianternakthu pawelhi sut hai hnikaw la, ziangtin an lo sang ding? Nangmah cu tong theih lo hmangih au rero vek na si ding. Baibal thu thusutnaktluangte na sut hman ah theih mi an nei lo.An nunah a takin an nunpimi ah Buddhist le Hindu pawlhnakin zianghman theih cuangmuar mian nei lo. Asinan, riahsiat thlak zetin hivek sakhua nakhi leitlun hmun zakipah khristian ti awpawlmi tampiih sakhua nakasi!  Himi ca siar tu lakah mi pakhatkhat cu cuveksakhua nak nei tu a si ahcun ka dsimduh mi cu, cuveksakhua nakin vanramah zoahman a hruai thleng loding ti a si. Sumdawnnak hmun, mipi tawn khawm awknakhmun, veng sungih pawlkawm awknakhmun le lamzin parah milai mithmuh ahcun mawi zetin a lang men ding. Asinan, cucun zianghman a lo thlakam thei loding. Asinan, can khirhkhan a thlen tikah cuvek sakhua nak cun na siatha theihnakk a lo diriamter thei loding. Cuvek sakhua nakcun na thlarau  a lorundam dah loding.

            Fiangten kalosim, Khrih teloih sakhua nak,pathian thu zirhnaklesuangtuahnak pawlcu zoianghman hram nei lo, milai ruahnak ah a hngat aw mi a si. Cuvek sakhua nakcu milai suangtuahnakah a hngat aw  i a siih milem biaknakthawn zianghman danglamnaka nei lo.Cuvek pawl cu a hramihsin leitlun sakhua nak men a si.Van ihsin a ra mi a si dah hrimhrimllo. Van ih a ummi kan Pathian in a Fapa Jesu Khrih cu milai rundamnak dingah a rua-hman cia mi lamzin umsun a si ih,rundam a si mi pawlcu Khrih sungah lungawi tawk ding an si. Cu lo ah,khuihman ah milai rundamnaklamzin dang a um thei lo, a um dah fawn lo ding. ca siar tu hmuahhmuah in hihi hminsin  hai seh. Ralrinnak felzetin ka lo pe. Khrih tello sakhua nak in milai zohman a rundam dah lo ding.

 

2.         Thildang ka sismhrih ding. Khrih cu ziangkim a simaw? Cuti a sile, rundamnakthawn a peh par mi hmuahhmuah cu Khrih thawn a peh zawm aw thluh asi tiah zirh uhsi.

             Mi nung tampicu tihnimnakan lak laiahcun Khrih hrangah nung dingin thu an kamtheu,a sinan, a takih an nunnakin KLhrih cu an thangsiat theu. An sakhua nak ah hmun hrewkkhat cu Khrih hrangah an pek, a sinan, cucu Pathian in Khrih luajh ding hmun a timi a si lo. Cule an sakhua nak ih hmun hrekkhat cu anmah milairuahnakin hmun a luah theu. An thlarau hrangah Khrih lawng hi ziangkima si lo theu. Cuti si loin, an thlarau cawlh nak cu Khrih le a kawhhran, Khrih le akawhhran rawngbawltu, Khrih leanmaisir awknak le felnak, Khrih leanmai Pathoian mi sinak, Khrih lean thlacamnak, Khrih leanmai thatnak, an duhdawtnak le an mai sinak pawl ahhin an thlarau rundamnakcu a hngat aw theu sawn asi.

            Himica siar tu lakah mipakhatkhat cu cuvekminung a raksi pang ahcun ralrinnakfiang zetin ka peduh, a sakhua nakcu Pathian dokalh tu a si. Pathian in rundamnakih a tumtah mi cu nangmah te khuavang rawngbawlnakah na can ter a si. Khrih cawimawi nak na pekding mikha thildangah na pejk ruangah Khrih na mualhoh a si.

             Cuvek sakhua nakzirhtu cu zoan si ih ziangvektongkaman tansan khala sile, ka huphurh hai loa si. Pope,Archbishop, Bishop,Dean, Archdeacon, Presbyter, Deacon,  Episcopalian, Prebyterian, baptist,Independent, Wesley, Plymouht, Brother, maw zonan simaw, ziang kawhhyran milai khalnan sile Khrih hnakin midang ah maw,ziang thilpakhatkhat ah maw thum awknaknan neih a si ahcun nan zir sualih nan fehsualasi. Khrih hmin lenglamah ziang an bet tithu ah kabuai lo. Roman,Baptist,Prebyterian, Methodist le ziang kawhhran misa le ziang pawlthawn nan zawmawknak ah maw, zawm awk lonakding ah maw, na rundamnakthu ah Khrih lenglamah ziangthil hmin maw na bet a si ahcun Khrih nan mualphoh tinak a si.

             Na tuahmi kha thaten ruat aw. Kawhhran rawngbawltu pawlhnenah Khrih hnenih na pekdingmi cawimawinakkha pehai aw hlah. Khrih ih hnatuan pawlkha Khrih ih rawngbawl tu pawlhnen ah pehai awhlah. Na thkarau phurrit pawlkha Khrih si loin  ziangdang pakhatkhat hnenah hngat dash lodingin ralring aw.

 

3.         Adang kasimhrih ding. Khrih cu na ziangkim a si maw? Rundamnaka co duhtu pawlcun Khrih pan hai seh.

            Minung tampi cu Khrih thuthantha an ssimmi pawlcu an thei ih an zum. Khrih siar lokhuihmanah rundamnakpethei tu an um lo a si ti an zum. Khriph lawngin helramihsin runsuakin vanramah mawh nei loin a thlen theihai a si tiah an zum.

            Asinan, hi thu pawlhi an theihnaklenglamah zianghman hmasawn pi milenunpimi an neiloa bang. An thlarau hrangah ziang tikhman ah Khrih hnenah an thumawtaktak dah lo. Tumnak, duhnak, theihnak, duhthusamnak fangah an tawpih an nun ramah cuhnakih hlaan tghleng dah lo. ka sim reromi pawlhi ziang a sitian thei ;a dik a si tikhalan thei. Lehhnu nikhatkhat ah a thatnalk pawlhi co vethei dingin an beisei.,Asinan a tu laifangah namai nun ah nunpi dingin zianghman co mi an nei lo. Leitlun cu an ziangkim a si Politics cu an ziangkim a si. nuamnung cennakcu an ziangkim a si. Sumdawmnak cu  an ziangkim asi. Hminthannakcu an ziangkimasi. leitlun lennakcu an ziangkim asi. Asinan, Khrih cu an ziangkim asi lo.

            Himi ca siartu lakahcuvekminung nan umoang ahcun, fiangten ralrinnakkalope, na thlarau dinhmun cu atha lo ngaingai a si. Tulai fangih na dinhmun ciah cu Judas Ischarioat, Ahab, le Kaiin pawlvekin helram lamzin zawh rerona si. I zum aw, Khrih ah zumnaknung na neih hrimhrimatulasi, cuti loahcun, Khrih ih thihnak cu na hrangah a laka si.

Rawl cu na mit in na zoh men ah na pum a puar thei loih rawl cu na ei ih na pumsungah a luh lawngah na pum a puar thei vekin na thlarau ipn Khrih thlarau cu na co ve atulasi. A pil cuah comilawng sungih aummi khualtlawng pawlkha nammah runsuak tu ding lawng kha hlaralin an hmuhmen ah a rundam thei hai lovekin anmah runtu dingih a ra mi lawng sungah a luttu pawllawng kha runsuakan si ding. Khrih cu misualrundam tu dingah a thi ti theihnak le thluak sungih zumnak satliah men in na thlarau a lo rundam loding;asinan, a takih na suang lamah hnatuan tu zumnakna neih atula si. Cui zumnakcun nangmah leKhrih karlakah a takih peh tlaih awknaka loneiter ding.,' Khrih cu  i rundam tu a si' ziangruangah tile zumnakin a hnenah kara ih cui zumnaknung ruangah amah in a zangfahnakin ka hrangih a tuarnakruangah i rundam asi' na ti thei ding.

            Tuisun ah ka losimmihi thaten ngai awla, hma khat te ah tuah aw. Na suangtuahnaksungah hngat aw in thilpakhatkhat athleng dingmi hngakringring  vekih um kha bansan aw. Cuvekthilzianghman a thleng dingm i zianghman a um fawn lo ding. Ahmaisa ah Thlara Thianghlimna hnenah a thlen ve ten Khrih hnenah na   rat ding thu ah zianghman, ningzahnak lethukthunnaknei awhlah. Curuangah Khrih hnenah tuisun rori ah na sinakvekin ra mei aw. nangmah cu run dingah thiltitheinakthawn aalo hngakringring .Amah cu sualknakruangih thlarau natnakti dam tu sibawi thiam a si. Na taksa natnakti dam tu sibawina pan theu vekin Amah cu pan mei aw.Amah ah hmaton in thumawmei awla,na tulnakhmuahhmuah zianghman zepminei lo ten simthluh mei aw.Tuisun ah, thingkhros parih misualpakhat pabangin Jesu hnenah sual ngaidamnak le daihnak dilah tapmei aw,"Lalpa, in theihhngilh hlah aw" tiah Amah pan mei aw(Lk.23:42).

Amah in misusalpawla tidamih nangkhalcuvekmisual na siiza simmei aw. Rundammi si na duh vekin A hnenah rundsamnak dilaw.nangmah na nunnakroriin Khrih ih thatnakcu na teh lai hlan lo, cawl awhlah. Hiti vekin thinlung takin duhnakthawn na hawlasi ahcun a rei lerei lotimen Khrih cu na tong tengtegn ding a si.Na thinlung sungin Khroih cu ziang a si tina zumnak vekin na tong tengtegn ding a si.

 

4.         A dang pakhat ka simbet ding. Khrih cu ziangkim a si maw? Cuti a sile, a piangthar zo mi pawlin Khrih cu an nitin nunah nunpihai seh. Tui hlan ih an rak nunpi dan hnakin tha sawn le ropi sawn in Amah ah hngat awksinsin tukhai seh.

            Aw khai, Pathian minung pawlhi Khrih ah canvo thatha an neihmi hman hna le nunpi hna tiamloin dinhmun niam zetihnnung an va tam em! Khristian diktak mi tampi pawlhin  Khrih ah zangfahnak an coding mi pawlan theih loruangah an hnawltheu a si. Mi hrekkhat pawlcu an thinlung sungih an zumnakle thlarau in an thinlung sungih hna a tuannakah theihnaktlasam zetin Khrih an zawm ih Thuthangtha sungih daihnak ropi le hawknak pawl cu an colo theu. Mi hrekkhat cu thianhlimnak ah thansohnak malte lawng an nei ih an khristian nunnakah eng malte lawng an nei. Hi pawlhi ziangruangah a si? Ziangruangah tile, mi tampiin an nnunnakah Khrih cu ziangkim ah an ret loruangah a si. An nitin nunah Khrih hnakin an mai theihnak a si lole leitlunih thilpakhatkhat ah an thum awk ruangah a si.

            Curuangah, piangthatr diktak pawlhnenah kafawrhfial duh mi cu an nitin nunah Khrih cu an ziangkim ah ret ih a takin Khrih kaihhruainak hnuai ah nun a  thiamnak ding a si. Nangmai sinak le ruahnak pawl kha Khrih thawn na cawhpawlh lo nak  dingah ralring aw.

             Zumnak na nei maw? Cui zumnak cu m,an rel cawklothlawsuaahnak a si> Khrih ah hngat awk adduh tu le a tak nun ramah Khrih ih kaihhruai nakhnuai ah nun a duh tu pawlcu mi vantha an si. Asinan, nangmai milai zumnakle ruahnak men ah na rundam tu Khrih cu na ret lo a si ti ralring aw. nangmai zumnnakle theihnak ahkhan hngat aw aw hlah, Khrih ah hngat aw sawn aw.          Na sunglam thlarau nunah Thlarau Thianghlim hnatuannak na theihmi a ummaw? Cumi hrangah Pathian hnenah lungawithu simding na si. Cucu ngaihthah men lodingmithlarau hnatuan a si. Asinan,mi tampi in Khrih ah hngat awk ticu Thlarau ah hngat awk a si tiah an ruat. Curuangah, ziangkim Pathian thu vekin na nitin nunah Khrih ah hngat aw in Khrih in Thlrau Thianghlim hnatuan nak in na nunah ziangkim a tuahnakah na lungawi aw.

            Na thlarau nunah sakhua naklezangfahnak cu a takin nunpi ding na nei maw?  Cumi hrangah pathian thangthat ding na si. Mi tampi cu zawhte le uicopawlsakhua nunnak hnakih zianghman danglamnak nei lo sakhua nunn in an nun g theu. Asinan, nangmai ruahnakmen ah Khrih cu ret aw hlah! Na ruahnak pawlcu a famkimlo, a tawntai, zianghman a ciang lomi le na taksa lena dinhmun ppawlparah a hyngat aw mi a si. na taksa duhnak letheihnak, na tisa thinlung ih duhnakmen ah a hngat aw mi a si. Khrih lawngah hngat aw sawn aw.

            Hihina zoir ding ah  ka loduhsak, zumnak ih atumtah mi le a tawpnakKhrih cu tha ten zoh awla, na nunnakah a lo hruai tu lena hngat aw kumkhuanak siter tum aw. Cutin na tuah asi ahcun na zumnak cu a thang lian vivo in na hmu dingih, na thansohnakcu nangmah lenangmah na thei aw lomen ding nan, na thang soding a si. In sak thiam pa cuin a in sakmi ngilten a sak thei nakdingah thildang zianghman zoh lo ten a hri thlai mi te lawng a zoh ruangah a in sak mi cu ngilzet le tha zetin a sak thei vekin nang khalinb Khrih lawng cu zoh aw la leitlun ah ziang thilkhalcang sehla,cu pawlin na zumnaklena nitin nunah , Khrih dung na thlun nakah lo ti peng hlah haiseh. Cuticun, Khrih ah na zumnakmit cu catbang loin  r et ringring aw.

            Aa, zumtu mi tampi lakah voi tampicu porh awknnaklezum lonakthinlung pawlin an ruahnakcu aluahkhat theu asi! Mi malte lawngin ziang tlukin rundam tu an mamawh ti an thei. Mimalte lawngin anmai rundam tui' hnenah ziangvek leiba an nei ti an thei. Mimalte lawngin Khrih cu an nintin nunah zoiang tluk an mamawh ti an thei. Mi malte lawngin nau hak te bangin an thlarau nunnakcu Khrih ah hngat aw tawpmei ding an si ti an thei. Mi farah le mi cak lopawlabawmduh tu hi mi malte lawngin ann, thei. Cutuangah mi malte lawngin Khrih ah an codingmi daihnak, lungawinak ,thazaang. thilti theinaklethlarau ah hmasawnnak, Pathian mi lethlarau mi vekin nungin hma an sawn thei nak lamzin an thei ih an nitin nunah an nunpi.

            Na sia tha theihnak in "na tuah sual asi" tiah a lotheihter ahcun na tumtahnak lena nitin nunah na hman awk dan pawlkhalthleng aw; na tumtahnakthleng aw la,Amah ah hngat aw sinsin aw. Sibawi pawlcun mina pawlhmuh an duh; cucu an hnatuan a si ih a cang thei ah cun an dam.nakdingah bawma n duh. Thureltu pawl in thubuai nei tu pawlcu hmuh an duh; cucu an hnatuan a siih a cang thei ah cun an buai nakpawltawlrel sak an duh. Pasalcun a nupi cu a mah ah a hngat aw ih athum aw kha hmuh a duh; pasal cun a nunpi cu thlakamnakthawn hnangam zetih umter cu a duh mi a si.. Cuvek thotho in Khrih in amilesa pawl in Amah ah rinsannakan neih ih Amah aah an hngat awkding cu aduh mi a si. Cuticun Amah ah cawlh hahdamnak an ngah ih damnakfamkiman hmuh thei ding cu aduh mi a si.

            Curuangah tamsinsin lehnget sinsin in Khrih ah hngat awkthei zuam aw. Khrih ah nung uhsi. Khrih thawn ung uhsi. Khrih hrangahnnung uhsi. Ciuticun kan tuahnakin Khrih ih ziangkim sinakatakin kan theiding. Cutin kan tuahnakin kan sunglam nunah tampi kamnn nei dingih Pathian tong dingah a lotheihlo ih kan tulmi thianhlimnak kan nei thei ding(Heb,12:14). 21.                  

 

 

CA NGANTU THENKHAT HNEN IHSIN LAKKHAWMMI

 

 

Thianhlimnak thu thawn peh aw in Trail le Brook ih ca ngnmi pawlihsin lakmi thu thenkhat pawlhi meimaihrangah a thathnem le man a neih vekin nan hrang khalah man a nei zet ding tiah kan ruah ruangah nan hnenah run tarlang dingah zianghman phuhrun awknak ka nei lo.

            Himi ca pawlhi sakhua nak a takin an nunpi ih tulai kan san minung pawlhnakin thutak cu an rak nunpi san lai ih ngan mi asi.

 

1. Rev. Robert Trial,Cranbrook  rawngbawltu, Kent, 1696.

Thianhlimnak thu thawn sim ding thu pathum kanei:

1) Thianternakcu ziang a si?

2) Tjhiamcoternak thawn khuitawk vekah an bang aw

3) thiamcoter nak thawn khui tawk vekah an bang aw lo.

 

1) Thianternak cu ziang a si?

 

            Himi thu hi kaa in sim men hnakin kan thinlung ten tha zetin kan ruat thei a si leatha sawnih kan nunnakah man a nei sawn ding .

            Thianternak cu sersiam tharnaklemipakhat cu a pumhlum ih remsalnak vek a si. Thianternak cu sersiam thar mi kha tuah thatnakleremthatsalnaka si; cucu a tawntai zet mi milai thlarau ah Khrih  bangnaknei dingin milai thlarau kha rem thatsalnaka si. Hihi adungthlun tu in a rak sim rero mi cu a si: 'Khrih hmuihmelnan sungah a sem ding(Kal.4:19); cuticun vanram hmuihmel nan keng thei ding '(I Kor.15:49). A siat zo mi le a se linglet zomi kan milai sinakkha thlarau ih hrinthar kan si ve yen Khrih hmuihmelkan oput thei nak dingah kan nitin nunah Pathian in Thlrau Thianghlim rawngbawl nakin in thianhlimternak a si.

            Leitlun mipawlhin mi pahnih bang mi an nei, pakhat vekan si lole a dang pakhay vek an si hrimhrim-pakhat cu Adam hmaisa a siih, a dang pakhat cu Adam neta a si. Mi zokhal an suahkeh ahcuin Adam hmaisa le Satan vek an si; ziang ah tile Adam hmaisa le Satan cu mi bang aw an si. Kan Lal Jesu in ' nannih cu nanpa Satan vek nan si, a nih cu a rham thawk ihsin

 mi that a si' tiah a ti (Jn.8:44). Adam hmaisa ih fa le pawlcu Satan ih fa le an si; hinah danglamnak an nei lo.Cun a dang fa le pawlcu jesu Khrih vekan si,Adam pahnihnakih fa le vek an si; cuticun Khrih ih hmuihmelan kennakcu an nunnak ah a faamkimtikah an lungawinaka famkimding.' Leilun ihsin tuah mi milai hmuihmelkan ken vekin van ihsin a ra  mipawi hmuihmeil kan king ding'( I Kor.15:49).Thlacamnak thawn hi thu hi thaten ruat hnik aw; sualle anse dawng ih kan piannak ahhin leitlun hmuihmnel kan keng ih kan nunnak ahhhin leitlun hmuihmel kan kkeng. Sual ahn thi in le anse dawng ih kan umnakahhin leitlun hmuihmel kan keng; thlanmual ah rawp ding mi kan sinak ahhin leitlun hmulhmel kan keng. Asinan,Tghlarau Thianghlim ih hrinthar kan si ve ten in thianternak ahhin vanlam hmuihmel kan keng. Khrih insang ah telh cih kan sinak ahhin vanlam hmuihmelkan keng. Hihi vanlam hmuihmel kan kenmi hi thianhlimnakah kan thansoh zatin a thang ve ih Khrih vek kan si tikah vanlam hmuihmel cu famkim zetin kan keng leh ding. Thlarau le taksa in vanlam hmuihmel kan keng ih lungawi famkim, thianghlimn famkim kan sinak cu Amah in thihnakcu cahnak in a neh vekin zangfahnakin kan neh tikah a si ve ding. Zumtu pawlin Khrih an bangnakcu thihnakihsin an thawhsalhnu lawngah felzetin theihtheih a si ding.Aw, Khrih hmuihmelken ding cu ziang tluk ropi saw a si? (Lan milai nitin nunah kan mizia, kan umtuzia, kan thinlung put, kan mithmnai ret dan, kan ruahnak, kan tongkam ,kan tuahnak, kan duh zawng, nuam kan ti zawng, kan upat zawng le leitlun kan hmuh dan, le kan ziangkim ah Khrih hmuihmel kan ken vivo nak ding cu hrinthar kan sihnu ah hr9inthar kan sinakih tumtahmi le tuansuakmi asi.).

 

2. Thiamcoternak le thianternak ih bang awknak.

 

            thianmocoternak le thianternakih bang awknakhmaisa bikpakhat cu a tuah tu an bang aw: pathian in thiam a coter haiih Pathian lala in a thianter hai. Pathian ih hrilmi pawl cu zoin saw sualapuh thei ding? Pathian Amah rori in mawhpuh  an si lotiah a phauing zo (Rom.8:330.) Thuthlungthlun ah a simmi cu, 'Keimah le nan Lalpa in ka lo thianter a si'(Suah.31:13;Pui.20:8).

            Apahnihnak ahcun an pahnih ten a lakih pekmi zangfahnakruangah tuah mi an si; thiamcoternakcu alakih zangfahnakruangah a si ih thianternak khalcuvekthotho in asi. kanmah in thiltha kan tuah ruangah si loin Amai zangfahnakruangfah in ruansuakasi. Thlarau Thianghlim in in kholhnak ruangah hrintharnak lenunnakthar kan ngah,(Tit.3:5).An pahnih ten Pathianj zangfahnakruangah tuah suakmi an si.

            A pathumnakah , an pahnih ten mi pakhat parah a thleng mi an si. Mi zohman thiam coter lomi thianter an si dahb lo; cuvek thotho in mi zohman thianter lomi thiamcoter an si dag lo. pathian ihn hrilmi hmuahhmuah, tlenmi hmuahhmuah an zaten himi thlawsuah jhi an cothluh a si (Mi pakhat cu Pathian hmaiah thiamcoter a si tikah a parah thianternakkhalum lothei asi lo).

            A palitnak ahcuin, an pahnihin an thawhnak can a bang aw. pathian ih hnatuannak thu jkan sim tikah a tikcu le can hi simahar zet. A rundamnakhnatuan cu mi pakhat parah hmakhat te ah tuah suak a si theu; mi pakhat cu thiamcotermi a si hlanah thianter a si dah loih hmakhat te ah thiamcoter naklethianternak hnatuan cu mi pakhat nunah a tuah mi a si. Asinan,thiamcoternakcu hmakhat te ah a famkim in thiamcoter a siih thianternakcu a kumkhua in hi leitlun dam sung hmuahhmuah ah a thang reroding mia si. A dungthluntu in a simmicu 'mi hrekkhat cu cu bang tuk nan s si. Si khalsehla nannih cu sualnakoihsin thianter minan si zo; Pathian hnenih upmi nan si zo;lalpa zJesu Khrih lekan Pathian ih Thlarau thawngin Pathian thawn remter mi nan sizo' (I Kor.6:11).

             a pangatnak ah an pahnih in pathian thu sungih tuah suakmi an si veve; Pathian thu thiamcoter mi kan si,kumkhua nunnaksungah nung dingin thu kammi kan si; cuvekthotho in Pathian thu thil tithei nakin thianter i kan si. Kan Lalpa in a simmi cu,' nan nih tla cu thu ka  lozirh zo mi thawngin nan thiang zo' (Jn.15:3). 'Hiti ihna tuah nakcu kawhhran hi ti sung ih a kholhfai nak thawngin a thianhlimter hnuah a thu in Pathian hnen ih updingah a si'(Eph.5;26).

            A paruknakah, an pahnih in sanlkhuk nunnai sung lutnak dingah an tuldan a abang aw. Hinah hin an hnatusan dan cio ka simmi a si lo, asinan, an tuldan cio a bang aw mi ka simmi asi.Zokhal thiamcoter lomi cu an hrangah helram ruat cia in a ummih zpkhal thianter lomi cu rundam siin vanram ah a lut dah lo ding; cuvek thotho in zokhalthianter lomi pawlcu an hrangah helramruatcia in a ummih , zokhal thiamcoter lomi cu rundam siin vanram ah an lut loding. Kumkhua nunnaksung lut thei nakdingah an pahnih in an tuldan an bang aw.

 

3. Thiamcoter naklethianternak cu zoiangvekah an bang aw lo?

 

            Hi an bang awklo nak hi milai nitin nunih hmuhtonmi thawn a peh par aw zet mi a si. Tui ka sim zo vekin hmun tampi ah an bang aw ih hmun tsampi ah bang awk lonakan nei.

1) THiamcoternak cu Pathian in minung ih 'milai sinak' thu ah hna a tuan mi a siih thianternakcu 'milai mizia ' thu ah pathian in hna a tuan mi a si. Himi pahnih an bang awk lonakpawlhi ka run tarlang tumding. Thiam coternakcu thuthen tu vekin pathian ih hnatuan a si, sualruangah thi dingih thu pekzomi cu a sual lo a si tiah thuthen tu dinnhmun ih phunsuak saknakin humhimnak hnatuan a si; a sinan,thianternakcu sibawi thiam vekin Pathian in kanthlarau natnakpawlcu kan taksa le thlarau ah thoianhlimlonakpawlihsin a thianternak a si. Dan bawtse tu pacu mi senpihamai ah a suah tikah a dan bawhsiatnaklruangah mawhsiat a si; cumi misualpathotho cu zohman thuthen tu um lo nakhmun nelrawn ramcar lakah tlan hlo hman sehlaathi thotho ding,ziangruangah tile siatsuah tu nathrik, sualnakih tur cu a sungah a sum zo ruangah a si.Asinan, zangfahnak ih hbnhantuannakcun mi palkhat asualruangoih thi dingtiah dan in a mawhsiat mi xu a suallko asi tiah a runsuakih a nunnak a humhim. Asinan, thianterbnak cu pathian in sibawi thiam vekin kan thlarau natnakpawlcu tidamin sualih tur, misualtaksa sungih a um zomi pawlih thilti theinakihsin runsuak naka si.Cutin, cumi siatsuah tu nathrikcu ti dam asi lole, sualnakih tur cu tirem asi lo ahcun thuthen tu in a sual nakcu ngaihdamin thiam a coter hnu rei lo te ah a sunglamih natnakhrik le tur a ummi ruangah a thi thotho ding. Curuangah thiamcoternak cu Pathian in thuthen tu vekin misualhrangah hna a tuannakasiih,thianternakcu sibawi thiam vekin Pathian in misualpai nunah ti damnakhna a tuan mi a si. David in an pahnih ten fiang zetina sim,Amah in ka sualnakhmuahhmuah i ngaithiamih ka natnakhmuahhmuah a tidam asi (Sam.103:3). Sualnak cu na siatnak a si loding tiah thukammi a um(Eze.18:30), sualih mawhsuaitnakdsung  ihsin thiamcoter a siih sual,tur) siatsuahnak ,huham cahnakih hnaihnawk ban loah thianternakaum.

 

2) Thiancoternakcu midang diknakkha kanmai diknakah Pathian in a zangfahnak ruangah in pomsaknakasi;Thiamternakcu kan mai sungih sin ddiknak semsuak thei singah pathian in kan sunglamah hna a tuannaka si. Hinahhin,bang awk lonaka um, pakhat cu  pomsaknaka siih a dang pakhat cu milai sung ihsin thatnak semsuak thei  doingah tuahnak a si.

             Thoamcoternak ah Patrhian thuthennakcu a hnuailamvekin a si;Khrih amah rorikha dan ih thuneihnakhnuai ah tuhlut aw in a thulunnak,dan hnuaiah a nunnak leathihnakin diknakarakhmughtermi kha misualoai aiah tuah suak mi a si tiah pom sakin misualpa cu a sualnakhmuahhmuah hmuhsak asi nawn loih Khrih ih diknak cu amai ddiknakah pomsakasinakasi. Cuticun misualpacu pathian thuthennakhmaiah a dingih thu an sut tikah; hipa hin Pathian dan a buar a si lo maw? Pathian in ' si ' a toi ding, misualpai sia tha theihnakkhalin ' si' ti cawk lo ka buar ih ka suala si a ti ding. Na suaalnakruangah dan in thi dingah a lomawhsiat a si lomaw? Pathian ih dan le misualpain thu rualten "si" an ti ding. A sualmi thlarau cu a thi a si tbakzianghman dan in a thei lo. A tha cuti a sile, na sualknakruangash na thi ding sikhawh, ziangtalruahsanmi na nei nawn lo maw si? tiah ann suit bet ding. "Um e,Thuthangtha in tui ka dinhmun  hrangah ruahsannakin pek a si. Mi pakhat in ka sualnakruangih mawhsiatnakpawlcu a mai parah a lakih keimai sualnakhrangah a thi, curuangah keicu ka sualnakruangah zianghmabn mnawhsiat theih khalka si nawn loih, cui ka aai ah a thi tu pawldiknakcu keimai diknakah in pomsakzoa si, curuangah dan hmai khaloah thiamcoter mi ka si zo.Cuticun dan in thi dingah in mawhsiatnaksung ihsin kaluat zo asi. Kan sualruangih kan tuar dingmi in tuar sak nak ruangah kan nih cu kan sualmawh zianghman kan phur nawn loih KLhrih diknakcu ka\namasi diknak ah in pom sakzo, Khrih ih thihnak cu pathoian in kan mai aiawh aha thi tiah a ruat zo ih kan nih cu sualnei lole mi thianghlimah in [pom zoruangah ka luat mi ka si'.

Cun, pathian in kan nunah thianternak hna a tuannmi ruangah kan nunah thianhlimnak nun cu a takih kan nunpi thie nakdingah Pathian hnatuan a si. Cutin pathian Thlarau hnantuan nakin milai thlatrau ah thianhlimnak in a saluahkhat. Diknak in milai sunglamnunah a luakkhat ka tinaka si lo; diknak (Pathian hmaiah diknak) le thianhlimnak kar lakah hin danglamnaka um ih cui danglamnakcu thlendan thiam a thu pi. Diknak kan neihmi cu kan mai suang suaka si loih thianhlimnak kan neihmi cu kan sung suaka si; a dungthluntu in hi mi pahnih danglamnak hi fiangzetin a sim. Keimai sungsuak diknak zianghman ka neilo (Phi. 3:9).     Thianhlimnakkan neihmi cu kanmai suahkeh thianhlimnaka si loih, Khrih ah ro kan co mi asi; kan sunglamnunah Thlarau Thianghlimhnatuannnakin Khrih nuntu mizia in in luahkhat nakasi.Asinan, diknakkan neihmi cu rokan comi khalasi lo,kan sungsuak khalasi lo; cui diknak cu Khrih ah a kumkhua in a umih misualmifarah te hrangah  a zumnak ruangah pomsak mi asi. Cuti asi laiah, thianhlimnakcu kanmai suahkeh ih kan  theihmi cu a si lonan, kan nunah Khrih mizia in in luahkhat nakin kan mai sung ihsin a suakmi a si. A dungthlun tu in hitin a sim,'Keimai bulin dingnak  neih mi ka nei loa si. A tu ih dingnakkaneih mi cu Khrih zumnakthawngin pekmi dingnak a si; zumnakthawngin Pathian hnen ihsin kan ngah mi dingnakasi ' (Phi.3:9).

 

3.  Tjhiamcoternakcu a famkimzoih, thianternakcu a famkim hrih lomi asi.Thiamcoternakcu a thang nawn lo,cawhbuai theih khalasi nawnnlo, a siat thei nawn lo, zianghman in a hnaihnawk nawn lo; a sinan, thianternak timi cu a thang thei,pakhat khat ruangah cawhbuai theih a si. Mi pakhatkhat cu thiamcoter a si tikah famkim thlepthlepin thiamcoter a siih mi zokhalthiamcoter an si hnu ah zianghman an parah mawhsiatnak thlensalthei tu a um lo,sankhuk hrangin thiamcoter an si. Leitlun ih zumtu zumnak cak lobik le a famkimlobikpakhat khal kha pathian hmaiah cun a dungthluntu Paul vek thotho in thiamcoter mi a si; cuticun zovek zumtu khalapianthar lai ih thiamcoter a sinak vekin a kumkhua hrangah thiamncoter mi a si,thiamcoter sinsin ti khalaum thei lo.Thiamcoternakcozo tu hrangah cun hi leitlun ih atuah that nakle a  zuam nak pawlruangah thiamcoter sinsin theih a si nawn loih sankhuk hrangin voi le khat ah thiamcoter zomi asi. Pathian thuthennakhmaiah misualpapakhat cu zianghman mawh nei lo vekin pom a si. Amai sualnakruangah camsiatnakpawlcu tuar nawn loin Khrih ih tuarnakpawlcu pathian zangfahnakin misual pai aiawh ah ruatsakin a pomsak zoih cui Khrih ih diknak ruangah misualpacu pathian hmaiah thiamcoter a sinak a si; Pathian in thiam a co ter micu zoin a mawhsiat ding (Rom.8:33). Cuti a si laiah, thianternakcu a famkimhrih lomi, mi pakhat thiamcoter zomi painunah a thang reroleathleng aw rerothei mi asi.Zumtu pakhat cu a zumpek hnaik a lehhnu rei deuh ah thianter sinsin mi asi thei.Zumtu pakhat cu a dang zumtu pakhat hnakiin ti thianghlim deuh mi asi thei. Paul kha a pianthar pek te ah mi dang mi piangthar satliah menmen pawlhnakcu tithian deuh mi asi ding tiah zum duhnakka nei a bang..

             Thianternakcu a cotu minung ih zirin abang aw lothei. Cuvek thotho in, mkipakhat cu a pianthar pekte hnakin a rei deuh hnu ah thianter deuhdeuh mi a si thei ih a thianghlimsinsin thei a si.pathian tihnakah a thianghlim sinsin dingah kanmai hnnen ah hantuan phutmi aumasi.(II Kor.7:1). Asinan, Pathian hmaiah a famkimmi thianhlimnak locun din thei nak nei lokan si. Pathian in dingnakfamkimthawn a hmai ah kan ddin thei nak dingah khua in khan sakzoih cui dingnak ruangah a hmai ah thiamcoin kan umthei nak a si. Asinan, pathian tihnak  in thinaghlim famkimkan si thei nakdingah kan zuamsinsin a tulasi. Cawimawi nak                            hmun a thleng zomi mithianghllim cu a hkan ih a dinhmun hnakin a thianghlim                       sinsin ih thianghlim famkim dinhmunah a thleng zo a si.Asinan, a pianthar pek tehnakin thiancoter deuhmi a sicuang nak a umlo. Cuti si loin vanramih mithianghlimpawlkhal leitlun ih zumtu pawlhnakin thiancoter deuh mi an si cuang lo;cawimawinakeng hnuaiah an nun ruangah cui thiamcoter nakcu ciang zeti8n an thei ih zianghman thin nuam lonakle thlaphannakumlo ten an covocu an nawmpi zo asi.

 

Trial ih thum sismmi, I Pit.1:1-3,Vol.4.pp.71,Edinburgh Edition of Trial ih hnatuan

1810 (Banner of Truth trust,1975).

2. Rev. Thomas Brook,Sr.Margaret kawhhran ih Rector,London,1662.

 

            thianhlimnak a tulnak hi ruat hnik uh. nan thianhlimmloahcun na lung a awi ringring thei lo ding. Thianhlimnaka  lonak ah lungawinak khal a um thei lo. Thuthiang in taksa thawn vanram a kai tu mi pahnih thu a sim; daan um hlan ih Enoch, daan hnuaiih a rak nung tu Eliah, thuthangtyha san laih Jesu Khrih, hi pawl pathum hin  nun thianhlimnak sangpi an nei. Cu lawng si loin mi naran pawl hrang khalah thianhlomnak um loin vanram kainak lamzin a um, lo. Vanramah a thawng tel siar ding tlak in a feh zo tu an um.Asinan, an lakah mi pakhat hman thianhlimnak a nei lole a thianghlim lo mi an um lo,van ih mi thianghlim  pawllakah mi thianghlim lo mi pakhat te hman an tel ve lo, Rose pangpar lakah hlingbur pakhat te hman a um ve lo. Daimond lakah hnawmbal pakhat hman a um lo, cu tawk hmunih Abel cithlah pawllakah kaiin thlah pakhat hman an um ve lo,Isaac thlah pawl lakah Isua thlah pakhat hman an um ve lo. Abraham,Isaac, le Jacob ih lakah Ham ih cithlahmi pakhat hman a um ve lo; kamsang pawllakah Saul ih thlahmi pakhat hman an um ve lo; van ih a dungthluntu pawllakah Iscariot pakhat hman a tel ve lo; cun thusimtu pawllakah Demus le a ho pawlpakhat hman an telve lo.

            Vanram cu mi thianghlim pawlhrang lawngah a siih, mi thianghlim pawlcu van ram lawngah umding an si. vanram cu cawimawinak ih sak mi a si ih mi thianghlim pawllawng cutawkah umdingh ah a tlakmi an si. Thuphan a per dah lo tu Pathian in a sim zo,'Thianhlimnak um loin zohman in Lalpa an tong theri lo ding'. 'Zohman' ti mi tongkam kha hminsin aw. Thianhlimnak um loin milian pa in pathian a tong thei lo; mi farah pa in thianhlimnak ummloin Pathiabn a tong thei lo; thianhlomnak um loin leitlunih kan upat zet mi pawlin Pathian an tong thei lo; thianhlimnakum loin mi meimei pawlkhalin pathoian an tong thei lo; thianhlimnak um lon siangpahrang pawlkhalin pathian an tong theri lo; thianhlimnakumloin lothlo pa khalin Pathian a tong threi lo; thianhlimnak um loin ram uktu pawl khalinPathian an tong thei lo; thianhlimnakumloin mi kut hnuai ih hnatuan pawlkhalin pathian an tong thei lo; thianhlimnakumloin cathiam pawlkhalin pathian an tong thei lo; thianhlimnakum loin cathiam lopawlkhalin pathian an tong thei lo; thianhlimnakumloin pasal pawlkhalin Pathian an tong thei lop; thianhlimnakumloin nupi pawlkhalin pathian an tong thei lo; thianhlimnak um loin pa pawl khalin Pathian ann tong thei lo; thianhlimnak um loin fa le pawlkhalin Pathian an tong thei lo; thianhlimnakumloin bawi pawlkhalin pathian an tong thei lo; thianhlimnakumloin hlawhfa pawlkhalin Pathian an tong thei lko. Himi thu a sim tu pathian cu a cakin a rin um a si, curuangah a sim zo mi pawlcu a tuah famkim thluh tengteng ding a si. Joshu 23:14.

             Tulai san ah mi hrekkhat cu lamzin dang ah an ai rero ih a dang hrekkhat cu zindangah an au rero;a hrekkhat cu kawhhran pakhatkhat ah an tap rero ih a dang hrekkhat cu kawhhran dang ah an tlan rero; a hrekkhat pawlcu tuahdan le zumda danglam deuh an hawlih an au rero laiah a dang hrekkhat cun an tuah kelte an tuah rero;asinan, thianhlimnak lamzin cu khuahlan ihsin a hlo ral dah lomi lamzin himte kha a si ringring.(Jer.6:16); himi lamzin hi siangpahrang hmuahhmuah ih siangpahrangin vanram lamzin a rak tuah cia mi a si; cui8 lamzin cu khua hlan ihsin a rakumih cucu thianhlimnaklamzin tiah kawh a si; mi thianghlim lo pawlcu cui lamzin ah an feh thei lo, mi sualpawlkhal cui lamzin ahcun an lut threi loih, mi aa pawlih hruai sualnak khalcu cu tawkih a feh tu pawlin an tong dah lo ding (Isai.35:8). Mi hrekkhat in' Hinah lamzin a um', mi dang pawlin ' Hilam ah lamzin a um' an ti; asinan,thianhlimnak lamzin cu a him bik, a tawi le lungawi um bik lamzin a si.Cuitlunah ziangtik hmanah a thleng aw dah lomi lamzin a si.

            Pathian thei lotu pawlcu cawimawinak biak in ah an lut thei lo, tuah dingmi an tuah hmaisak a tul. thianhlimnak biak in ah lut hmaisa loin lungawinak biak in ah an lut theri lo. Pathian tlang thianghlim na luh hlanah thianhlimnak na sungah a luh hmaisa a tul. Samson kha 'Tidai i pe aw, cu lole ka thi ding' tiah a tah bangin, Rachel kha ' fate i pe, cu lole ka thi ding' tiah a tah bangin Thlarau ti haal pawlcun 'Thianghlimnaki peaw, cu lole ka thi ding' tiah an tap ve ding. vancung cawimawinakin pi sungih a ummi pawlkhaa an thianhlimnakihsin an tluksiat tikah sankhuk lungawinak le thlawsuahnak hmunihsin khak suak an si ding.

            Aw, zirhtu pawl, nan thlarau kha bum hlah uh; sankhuk nunnak sungah nan luh thei nak dingah a lotheihlo ih a tul mi a si; himi umloin pathian na tong thei lo ding( II The.1:8-10). Leitlunah lennak le ropit nak cu na neih tengteng tul mi an si lo; a sinan, thianhlim ding cu vanram ah lut ding na si ahcun a otheihloih a tul mi a si;hriselnak,thazaang, rual pi tha, zalennak, nuamn8ng cennak pawlcu vanram lut dingah a lotheihloih a tul mi an si lo;asinan, thianhlimnak cu a lotheihlo ih a tul mi a si. Mi pakhatkhatr in leitlun lennak, hmin thannak, ropitnak, le thiamnak telloin Pathian a tong thei, asinan, thianhlimnakum loin zohman in ziang ti lam hmanin pathian an tong thei lo. leitlun mipawlih upat nak le cawimawinak tello in mi pakhatkhat cun vanram ah a thleng thei,asinan,thianhlimnak um loin zohman invanramih lungawinak hmun an thleng thei loding. Hi leitlun ahcun thianhlimnak um loin na um thei, a sinan, vanram ahcun mi thianghllim lo pawlhrangah hmun a ausmsaloa. "Vanramah a thoianghlim  lo mi zianghman a um lo" (Thup.21:27).

Thinlung a thiang lomi pawlhrangah vanram sabnglka an khar ding.

             Aw, zirhtu, thianhlimnak cu leitlun hmuan sungih a thianghlimmi pangpar vek asi lo. Milai cu nu le pa tang sungih sin an suak vekin thianhlimnakcu nu le pa tang sungih sin an suahpi mi a si lo. Thianhlimnakcu pathian hnen ihsin a suak mi asi; hivek thianhlimnak cu susi hnakih man khung sawn mi a siih sersiam thar zo mi pawlsunglkam nun lawngah hmuhn ttheih mia si; leitlunih pangpar lakah hmuhtheih mi a si lo, a sinan,thianternak pangpar sung ihsin a suak mia  si. leiltun tisa mi pawl nunnak ah thianhlimnak ih ci tek te hman hmuh ding a um lo. "Minung thinlung ruahnak cu catbang loin sual lawnglawng in a khat" (Sem.6:5). Ziangtin nunau ih hrinmi milai cu a thianghlkim thei ding? Job.25:4). Hinahhin milai ih thianhlimthei lo zia a sim fiang;'ziangftin milaicu a thianghlim thei ding?" a sim duhsan cu milai hrinmi milai athianghlim thei lotinak asi. Nunua ih hrinmi milai cu athianghlimlocia in suak mi a si.pathian thinhengnak hnuai ah a suak mi a si. Thil a thiang lomilakih sin a thiangmi a suak ter thei tu an ummaw? Asinan,' kan zaten kan thianghlim lothluh ih kan thatnak bikhman cu puanse hnawphnawlvekasi' Job.14:4; Isai.64:6). " Mi pakhat hman mi dibng ann umlo, pakhat te hmsan an ummlo; zohman theihnak nei an umlo ih zohman Pathian hawlan um lo" Tom.3:11; 10). Mi pakhat cio hui an suahkeh ihsin mikhual le thianhlimnakthawn a ralaw mi an si Rom.8:7). Zokhalhi leitlunash a suak mi milai hmuahhmuah cu suallehelram lam hawi ih a suak mi an si ih Pathian le a thianhlimnakcu an dung an tun.

             Kan tisa mizia sinak cu cuvek dinhmun an si ih, pathian thawn a ral aw mi a si. Cui tisa mizia cun sualktinkim xu a sduh ih sualnakcu cui tisa mizia htrangah cun meisa lakih di thlak velk a si; cuticun sual letisa mizia cu athen aw thei lo mi an si ih, tisa cu meisa lakah sahriak tawih mi vekin a kang ral rero mi a si. Mi zaten sualcia in an suak thluh ih, pathiannhuham cahnaklawngin milai vcu a thisanhlimter thei ih mi thianghlim ah a canter thei a si. Mi zokhallungawinaknei ding an si ahcun an thianhlimatulti cu an tisa sinak ruangah phut a si. rawl cu taksa hrangah a thupit hnakin thianhlimnak cu thlarau rundamnakah lekilven awjknakah a lotheihloih a tulmi a  si. Mipakhat in Solomon ih fimnak, Samon ih cahnak. Joshua ih ralthatnak, Ahithophelih tumtahnak ,Ham ih hminthatnak, Ahasuerus le Appolos ih thu sim thiamnak- hi pawlhmuahhmuah hi nei hman sehla thianhlimnak aneih loahcun rundam siin vanram ah hmuh a si dah loding. Tulai kan tikcu lecaan hin thianhlimnaknun nei dingah ring zet in in fuialasi. Tui hlan ah kan mah tlukin thianhlimnakhrangah hmasawnnak ding hmanrua thatha an rak nei lo. Aw, natnak kan tuar mi , mawhphurhnak kan neihmi,man kan pek tu l mi, tuanvo kan neihmipawlle nitin ih kan hmuh tonmi ahhin, pathian in thianhlimnaklamah in hruai a si.Zingpit te ah tho in tlai tiang taima zetih hnatuan dingah lo thanghPathian Palai a um asi ti na theiu maw?  Pathian palai cun thianhlimnak lamah a lo hruai vivoding a si. Mi tampi an thazaang, an thiamnak, an thlarau le an thinlung hamng in an nitin nunah nangmah lobawm dingah an hman awknak neihmina nei maw, cu pawlcu thisanhlimnak lam ah a lo hruai tu an si lo maw, zirhtu pa, thianhlimnak ti cu ziang tinak saw a si, thinlung le nun thianhlimnak a si lo maw? DSun ih Ni eng kan hmuh tikah ziangvek kan thinlung sungah a rung lang threu? Nun thianhlimnaklam ah ke pen dingin thinlubng kan nei maw? Thim nuntudan pawlcu tlansan kan tumthrei lo maw si? Pathian zangfahnakin nitin kan sakhua nak ah Thuthangtha sim le kaihhruai kan sinakpawlhin ziang tuahding in phut? Zokhalii mah le hnatuan kan  tuanih kan umnak cioah nun thiamhlimnak neih ding a si lo maw? Thlarau Thianghlimin ziang a losim? "Hnatusan tu cu thianghlimseh" ti a si lomaw? Nan lakah Pathian in thilmakatuiah mi pawlin teh, ziang a lo kawhhmnuh, thianhlimlampan dingah a lo kawjhhmuh a si lomaw? Aw, zirhtu, kan Lal Jesu in thianhlim nak lam ah a lo hruai lotu ziang thu talsimmi a nei dah maw? Vanram lamzin ahh hruai sohna sinak cu thianhlimnak lamzin a silo maw? Tui na nitin nunah zirh na si ih tha pak khal na sinaklenintin na nunnak ah a pawlkawm tu pawlhmuahhmuah teh thianhlimnaklam ah a lo hruai tu ding an si lomaw? Tutiang na porh aw lai ding maw, leitlun tisa mi na si lai ding maw, siatnakin na khat lai ding maw, thinlungbuainakin nakhat lai ding maw, tutiang lungawi loin na um lai ding maw? Cuvek na si lai ahcun pathian thin na tiheng rero a si lomaw? Thuthangtha cu na hawlasi lo maw? Pathian palai pawlthu cu na hnawl thlak men a si lo maw, na nunnaklam a lo hruai tu meifar cu na hlawnhloa si lomaw? Cule tuisan ih na nunnakah lam alo hruai tu le na lungawinak hrampi eng cu na hlawn hlo thawn a bang aw a si. Na sunglam nunn in a haal zet mi cu na theithiam lo a si. Cui tlunah Thuthangtha cu a nunpi tu ding pawl, a nagithl;a tu ding pawl le a pha8ngdarh tu ding pawllak ihsin na lak hlo asi. Cucu tui ni ah na dinhmun a si Thup.2:4,5; Isai. 42:52). Tulai kan san lekan tikcu hin nitin nun ih thianhlimnakhnakin in phutmi thildang a pawimawh zet mi theih mi kan nei lo a si. na tikcu cu khawhralmen loin sualtuahnak ihsin bang thlang aw, thiltha tuah dingah zuam aw; cuticun, ziangkim a tha thluh ko ding; thinlung tha lenunthianghlimnei dingah na thinlung, na thazaang le na ruahnak zaten hmang aw la zuam aw. Cuticun, tikcu cantha na hmu ding (Idsai.1:16-19).

 

 

Brooks: Crawn and Glory of Christianity,or,Holiness the only way to hapiness,( Brooks' work,vol.4,pp.153,187-188) Grostis Edition.1866.arh tu

 

Comments